a. Định Nghĩa: Thực hành giao tiếp với sự hiện diện đầy đủ và tập trung vào thời điểm hiện tại, không bị phân tâm bởi quá khứ hoặc tương lai.

b. Tại sao cần: Giao tiếp có ý thức giúp bạn lắng nghe sâu sắc hơn, hiểu rõ hơn và đáp lại một cách chu đáo hơn, tăng cường kết nối và sự hiểu biết lẫn nhau.

c. Cách thức thực hiện:

  • Tập trung vào hiện tại: Chú ý đến những gì đang diễn ra trong thời điểm hiện tại, không để bị cuốn vào suy nghĩ về quá khứ hoặc lo lắng về tương lai.
  • Lắng nghe không phán xét: Tiếp nhận thông tin mà không đánh giá hoặc đưa ra kết luận vội vàng.
  • Thể hiện sự đồng cảm: Cố gắng hiểu quan điểm và cảm xúc của người khác.
  • Sử dụng ngôn ngữ tích cực: Chọn từ ngữ cẩn thận để tránh gây tổn thương hoặc hiểu lầm.
  • Tạm dừng trước khi phản hồi: Dành một chút thời gian để suy nghĩ trước khi trả lời, đặc biệt là trong những tình huống căng thẳng.

d. Câu hỏi Suy ngẫm:

  • Tôi có đang hoàn toàn hiện diện trong cuộc trò chuyện này không?
  • Tôi có đang lắng nghe không phán xét không?
  • Tôi có đang cố gắng hiểu quan điểm của người khác không?
  • Tôi có đang sử dụng ngôn ngữ tích cực và tôn trọng không?
  • Tôi có đang tạm dừng trước khi phản hồi để đảm bảo tôi đáp lại một cách chu đáo không?

e. Mô hình:

  • Mô hình RAIN (Recognize, Allow, Investigate, Nurture):
    • Recognize (Nhận biết): Nhận biết cảm xúc và suy nghĩ đang xuất hiện trong bạn.
    • Allow (Cho phép): Cho phép cảm xúc và suy nghĩ đó tồn tại mà không phán xét hay cố gắng thay đổi chúng.
    • Investigate (Khám phá): Tìm hiểu sâu hơn về cảm xúc và suy nghĩ đó, nguồn gốc và tác động của chúng.
    • Nurture (Nuôi dưỡng): Đối xử với bản thân bằng sự tử tế và lòng trắc ẩn.
  • Mô hình NVC (Nonviolent Communication):
    • Quan sát (Observation): Mô tả tình huống một cách khách quan, không đánh giá hay phán xét.
    • Cảm xúc (Feelings): Xác định và thể hiện cảm xúc của bạn một cách trung thực.
    • Nhu cầu (Needs): Nhận ra nhu cầu đằng sau cảm xúc của bạn.
    • Yêu cầu (Request): Đưa ra yêu cầu cụ thể và khả thi để đáp ứng nhu cầu của bạn.
  • Mô hình 4 yếu tố của giao tiếp có ý thức:
    • Tập trung (Attention): Tập trung vào hiện tại, không bị phân tâm bởi quá khứ hoặc tương lai.
    • Lắng nghe sâu (Deep listening): Lắng nghe không chỉ lời nói mà còn cả cảm xúc và ý nghĩa đằng sau chúng.
    • Tôn trọng (Respect): Tôn trọng bản thân và người khác, ngay cả khi có bất đồng quan điểm.
    • Từ bi (Compassion): Thể hiện sự thấu hiểu và quan tâm đến bản thân và người khác.

f. Công cụ hỗ trợ:

  • Thực hành thiền định (Meditation): Thiền định giúp bạn rèn luyện khả năng tập trung, nhận biết và chấp nhận cảm xúc, suy nghĩ của mình.
  • Thực hành chánh niệm (Mindfulness): Tập trung vào hiện tại, chú ý đến hơi thở, cảm giác cơ thể và môi trường xung quanh để tăng cường sự hiện diện trong giao tiếp.
  • Viết nhật ký: Viết nhật ký về cảm xúc, suy nghĩ và trải nghiệm của bạn để tăng cường sự tự nhận thức và hiểu rõ hơn về bản thân.
  • Lắng nghe sâu: Thực hành lắng nghe người khác mà không ngắt lời, phán xét hoặc đưa ra giải pháp ngay lập tức.
  • Đặt câu hỏi mở: Sử dụng các câu hỏi mở để khuyến khích người khác chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc của họ một cách sâu sắc hơn.
  • Sử dụng ngôn ngữ tích cực: Chọn từ ngữ cẩn thận để tránh gây tổn thương hoặc hiểu lầm.
  • Tạm dừng trước khi phản hồi: Dành một chút thời gian để suy nghĩ trước khi trả lời, đặc biệt là trong những tình huống căng thẳng.
  • Ứng dụng hỗ trợ chánh niệm và thiền định: Headspace, Calm, Insight Timer,…