VNPAY có doanh thu khoảng 30.000 tỷ đồng năm 2022 nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ hơn 20 tỷ (số Vietdata, theo TheLEADER). ZaloPay có doanh thu 1.111 tỷ năm 2025 (BCTC kiểm toán của VNG, theo Dân trí). Hai con số doanh thu này không cùng thước đo, và hiểu vì sao là bước đầu tiên khi đọc một công ty thanh toán.
1. DOANH THU GỘP VÀ DOANH THU RÒNG
Một công ty thanh toán có thể ghi doanh thu theo hai cách. Cách gộp: ghi toàn bộ giá trị thẻ nạp, vé, hàng hóa bán qua hệ thống là doanh thu, rồi ghi giá trị đó vào giá vốn. Cách ròng: chỉ ghi phần phí hoặc hoa hồng công ty được hưởng. Cùng một lượng giao dịch, doanh thu theo cách gộp lớn hơn nhiều lần nhưng biên lợi nhuận rất mỏng. Chuẩn mực kế toán quyết định cách ghi theo việc công ty là bên bán chính hay chỉ là đại lý. Biên lợi nhuận sau thuế dưới 1% của VNPAY gợi ý doanh thu có phần lớn là giá trị chuyển hộ; đây là giả thuyết, vì VNPAY không công bố thuyết minh doanh thu để kiểm chứng.
Vì vậy trên Athena FINDB, số của MoMo, VNPAY và ZaloPay chỉ đứng trong khối số báo chí, có nguồn cạnh từng số, không tính tỷ số và không so với nhau.
2. FSMART: THU PHÍ NHỎ, CHO VAY TĂNG NHANH
Forth Smart Service (FSMART) vận hành máy nạp tiền và thanh toán Boonterm ở Thái Lan. Năm 2025 doanh thu 2.672 triệu THB, lợi nhuận sau thuế 587 triệu THB, ROE 33,7%. Dòng đáng chú ý là thu lãi cho vay: 38,4 triệu THB năm 2023, 333 triệu THB năm 2025, từ 1,7% lên 12,5% tổng doanh thu. Cho vay khách hàng tăng từ 296 lên 1.357 triệu THB. Từ 2023 đến 2025, thu lãi cho vay đóng góp 70,7% mức tăng tổng doanh thu: tăng trưởng của FSMART đến chủ yếu từ cho vay, không từ phí thanh toán.
3. WSOL (SABUY CŨ): TĂNG TRƯỞNG BẰNG MUA LẠI VÀ CÁI GIÁ CỦA NÓ
| Năm | Tổng doanh thu | Lợi nhuận sau thuế | Tổng tài sản | Vay và trái phiếu | Vốn chủ sở hữu |
|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 9.630 | -317 | 20.849 | 7.918 | 10.964 |
| 2024 | 5.383 | -6.824 | 9.159 | 5.950 | 2.049 |
| 2025 | 2.126 | -5.146 | 3.287 | 5.272 | -2.847 |
Trong hai năm, tổng tài sản của WSOL giảm từ 20.849 xuống 3.287 triệu THB và vốn chủ sở hữu chuyển từ 10.964 triệu THB sang âm 2.847 triệu THB. Lợi thế thương mại, tức phần trả cao hơn giá trị sổ sách khi mua công ty khác, giảm từ 4.122 triệu THB cuối 2023 xuống 623 triệu THB cuối 2025. Riêng năm 2025 công ty ghi tổn thất suy giảm giá trị lợi thế thương mại 1.047 triệu THB và khoản đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh 1.010 triệu THB. Cuối năm 2025, vay và trái phiếu (5.272 triệu THB) lớn hơn toàn bộ tài sản.
Bài học khi đọc: tăng trưởng bằng mua lại làm doanh thu và tài sản tăng nhanh, nhưng một phần tài sản mua về là lợi thế thương mại (cuối 2023: 4.122 triệu THB, 19,8% tổng tài sản). Khi các công ty mua về không tạo ra lợi nhuận như kỳ vọng, lợi thế thương mại bị ghi giảm và đi thẳng vào lỗ.
4. BẪY KHI ĐỌC
- Không so doanh thu của các ví với nhau khi chưa biết công ty ghi gộp hay ròng. So lợi nhuận, hoặc so doanh thu ròng sau khi trừ giá trị chuyển hộ nếu thuyết minh cho phép.
- Số báo chí về công ty không niêm yết thường đến từ dữ liệu đăng ký doanh nghiệp hoặc tài liệu nội bộ mà báo tiếp cận được, có thể khác định nghĩa và khác kỳ. Ghi nguồn cạnh từng số và không dùng để tính tỷ số.
- Khi vốn chủ sở hữu âm, ROE và đòn bẩy không còn nghĩa. Đọc tổng nợ so với tổng tài sản và dòng tiền.
- Nhóm thanh toán chỉ có 2 công ty niêm yết nên FINDB không tính trung vị.
5. BÀI TẬP
- Trong Athena FINDB, mở Hồ sơ công ty WSOL, tab Cân đối kế toán. Tính tỷ lệ Vay và trái phiếu / Tổng tài sản cho từng năm 2023, 2024, 2025.
- Mở Hồ sơ công ty FSMART, tab Tỷ số. Biên lợi nhuận ròng và Tỷ trọng thu lãi cho vay thay đổi bao nhiêu điểm % từ 2024 đến 2025? Hai thay đổi này có liên quan với nhau không?
LƯU Ý
Nguồn: FSMART, WSOL: BCTC hợp nhất đã kiểm toán năm 2025 và 2024 nộp Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan, đơn vị triệu THB, lưu tại Box ATHENA R&D/SPECIAL REPORTS/FINTECH/SO LIEU. Số của MoMo, VNPAY, ZaloPay là số báo chí dẫn lại, nguồn ghi cạnh từng số trên Athena FINDB; Athena chưa kiểm chứng với BCTC gốc. Bài học phục vụ mục đích học đọc báo cáo tài chính, không phải khuyến nghị đầu tư.