Từ lúc PNJ bỏ tiền mua vàng đến lúc thu được tiền bán trang sức mất khoảng 208 ngày. Ở MCH, con số này là 21 ngày. Cùng 100 đồng doanh thu, doanh nghiệp có chu kỳ tiền dài phải ứng nhiều vốn hơn hẳn, và phần vốn đó thường là tiền vay.
1. BỐN CON SỐ VỀ VỐN LƯU ĐỘNG
- Số ngày tồn kho = Hàng tồn kho cuối năm / Giá vốn × 365: hàng nằm trong kho bao lâu.
- Số ngày phải thu = Phải thu khách hàng (mã 131) / Doanh thu thuần × 365: bán xong bao lâu thì thu được tiền.
- Số ngày phải trả = Phải trả người bán (mã 311) / Giá vốn × 365: được nhà cung cấp cho nợ bao lâu.
- Chu kỳ tiền mặt = Số ngày tồn kho + Số ngày phải thu − Số ngày phải trả: tiền bị giữ trong hàng hoá và công nợ bao nhiêu ngày.
Thêm vòng quay tài sản = Doanh thu / Tổng tài sản và doanh thu trên mỗi nhân viên (chỉ có khi BCTC công bố số nhân viên).
| Công ty | Số ngày tồn kho | Số ngày phải thu | Số ngày phải trả | Chu kỳ tiền mặt (ngày) | Vòng quay tài sản | Doanh thu / nhân viên (triệu đồng) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| MWG | 80 | 1 | 38 | 42 | 1,86x | 2.409 |
| PNJ | 212 | 1 | 4 | 208 | 1,73x | 4.284 |
| FRT | 106 | 2 | 53 | 54 | 2,15x | 2.135 |
| DGW | 67 | 44 | 53 | 58 | 2,37x | – |
| PET | 29 | 61 | 51 | 39 | 1,63x | – |
| HAX | 124 | 15 | 5 | 134 | 1,88x | – |
| MSN | 73 | 6 | 54 | 25 | 0,63x | – |
| VNM | 67 | 27 | 38 | 55 | 1,19x | – |
| MCH | 63 | 13 | 55 | 21 | 0,90x | – |
2. SỐ NÓI GÌ
- PNJ giữ hàng 212 ngày, dài nhất nhóm, nhưng chỉ được nhà cung cấp cho nợ 4 ngày Đây là một lý do khiến dòng tiền kinh doanh của PNJ rất thấp (Bài 3).
- Bán lẻ cho người tiêu dùng thu tiền gần như ngay: số ngày phải thu của MWG 1 ngày, PNJ 1 ngày. Nhà phân phối bán cho đại lý thì khác: DGW 44 ngày, PET 61 ngày.
- MWG được nhà cung cấp cho nợ 38 ngày, FRT 53 ngày. Quy mô mua hàng lớn giúp nhà bán lẻ dùng tiền của nhà cung cấp để tài trợ hàng tồn kho.
- Doanh thu trên mỗi nhân viên của PNJ (4.284 triệu đồng) cao gần gấp đôi MWG và FRT. Một phần là vì giá trị mỗi sản phẩm trang sức cao; chỉ số này chỉ nên so giữa các công ty cùng mô hình.
3. BẪY KHI ĐỌC
- FINDB dùng số cuối năm. Doanh nghiệp gom hàng trước Tết sẽ có số ngày tồn kho cuối năm cao hơn bình quân.
- Số ngày phải thu dùng phải thu khách hàng (mã 131), không gồm cho vay hay phải thu khác. Các bảng tính khác có thể dùng tổng phải thu nên ra số lớn hơn.
- Chu kỳ tiền mặt ngắn hay âm là tốt cho dòng tiền, nhưng nếu đến từ việc chậm trả nhà cung cấp quá lâu thì có thể làm xấu quan hệ cung ứng.
4. BÀI TẬP
- Mở So sánh trong ngành (Bán lẻ), bấm Chu kỳ tiền mặt. Xếp 7 công ty từ ngắn đến dài và đặt cạnh Dòng tiền HĐKD / LNST (Bài 3). Có liên hệ không?
- Với PNJ: nếu số ngày tồn kho giảm 30 ngày, lượng tiền giải phóng ra khoảng bao nhiêu tỷ đồng? Gợi ý: Giá vốn / 365 × 30.
LƯU Ý
Nguồn: BCTC hợp nhất đã kiểm toán năm 2025 của từng công ty (số 2024 và 2023 theo cột so sánh của BCTC 2025 và BCTC 2024). Đơn vị tỷ đồng. Tỷ số do Athena tính trên số cuối năm, công thức ghi trong bài. Trung vị Bán lẻ tính trên MWG, PNJ, FRT, DGW, PET, HAX (n=6); MSN là tập đoàn đa ngành, chỉ để tham chiếu, không tính vào trung vị. Nhóm Sản xuất hàng tiêu dùng trên FINDB gồm VNM, MCH, SAB và 5 công ty Thái Lan; bài này dùng VNM và MCH. Bài học phục vụ mục đích học đọc báo cáo tài chính, không phải khuyến nghị đầu tư.