- Định Nghĩa: Là quá trình tập trung hoàn toàn vào người nói, không chỉ nghe những gì họ nói mà còn hiểu cảm xúc và ý nghĩa đằng sau lời nói.
- Tại sao cần: Lắng nghe chủ động xây dựng lòng tin, thể hiện sự tôn trọng, giúp giải quyết xung đột và cải thiện mối quan hệ.
- Cách thức thực hiện:
- Tập trung: Loại bỏ phiền nhiễu, duy trì giao tiếp bằng mắt và tránh ngắt lời.
- Đồng cảm: Cố gắng hiểu quan điểm của người nói, đặt mình vào vị trí của họ.
- Phản hồi: Đặt câu hỏi làm rõ, nhắc lại những gì bạn nghe để đảm bảo sự hiểu biết và thể hiện sự quan tâm.
- Câu hỏi Suy ngẫm:
- Tôi có thực sự tập trung vào người nói hay tâm trí tôi đang lang thang đến những việc khác?
- Tôi có đang cố gắng hiểu quan điểm và cảm xúc của người nói, hay chỉ tập trung vào việc chuẩn bị câu trả lời của mình?
- Tôi có sử dụng ngôn ngữ cơ thể để thể hiện sự quan tâm và lắng nghe, chẳng hạn như giao tiếp bằng mắt và gật đầu?
- Tôi có đặt câu hỏi để làm rõ những gì tôi không hiểu hoặc để khuyến khích người nói chia sẻ thêm không?
- Tôi có tóm tắt lại những gì tôi nghe để đảm bảo tôi hiểu đúng và để người nói cảm thấy được lắng nghe không?
- Mô hình:
- Mô hình HURIER: Mô tả 6 giai đoạn của quá trình lắng nghe: Hearing (Nghe), Understanding (Hiểu), Remembering (Ghi nhớ), Interpreting (Diễn giải), Evaluating (Đánh giá) và Responding (Phản hồi).
- Mô hình SIER: Tập trung vào 4 yếu tố chính của lắng nghe chủ động: Sensing (Cảm nhận), Interpreting (Diễn giải), Evaluating (Đánh giá) và Responding (Phản hồi).
- Mô hình 3 cấp độ lắng nghe:
- Lắng nghe nội dung: Tập trung vào thông tin và sự kiện được truyền đạt.
- Lắng nghe cảm xúc: Chú ý đến cảm xúc và thái độ của người nói.
- Lắng nghe toàn diện: Kết hợp lắng nghe nội dung và cảm xúc, đồng thời hiểu được ý nghĩa sâu xa và mục đích của thông điệp.
f. Công cụ hỗ trợ:
- Ghi chú: Sử dụng sổ tay hoặc ứng dụng ghi chú để ghi lại những điểm quan trọng trong cuộc trò chuyện, giúp bạn tập trung và nhớ lại thông tin sau này.
- Thiết bị ghi âm: Nếu cuộc trò chuyện quan trọng và bạn muốn đảm bảo không bỏ sót bất kỳ thông tin nào, hãy xin phép người nói để ghi âm lại.
- Kỹ thuật phản chiếu (Mirroring): Bắt chước một cách tinh tế ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu của người nói để tạo sự đồng cảm và kết nối.
- Tóm tắt lại (Paraphrasing): Sử dụng ngôn ngữ của riêng bạn để diễn đạt lại những gì người nói vừa chia sẻ, giúp xác nhận sự hiểu biết và khuyến khích họ tiếp tục chia sẻ.
- Đặt câu hỏi mở: Sử dụng các câu hỏi mở để khuyến khích người nói chia sẻ thêm thông tin và suy nghĩ của họ, thay vì chỉ trả lời “có” hoặc “không”.
- Hạn chế phiền nhiễu: Tắt điện thoại, đóng các ứng dụng không cần thiết và tìm một nơi yên tĩnh để trò chuyện, giúp bạn tập trung hoàn toàn vào người nói.
- Thực hành chánh niệm (Mindfulness): Thực hành các kỹ thuật chánh niệm như thiền định hoặc tập trung vào hơi thở để tăng cường khả năng tập trung và hiện diện trong thời điểm hiện tại, giúp bạn lắng nghe sâu sắc hơn.
- Ứng dụng hỗ trợ lắng nghe chủ động: Một số ứng dụng có thể giúp bạn rèn luyện kỹ năng lắng nghe chủ động thông qua các bài tập và hướng dẫn cụ thể.