- Định Nghĩa: Kỹ năng tập trung hoàn toàn vào người nói, hiểu không chỉ lời nói mà còn cả cảm xúc và ý nghĩa đằng sau chúng.
- Tại sao cần: Lắng nghe tốt xây dựng lòng tin, thể hiện sự tôn trọng và giúp bạn hiểu rõ hơn về người khác và thế giới xung quanh.
- Cách thức thực hiện:
- Tập trung: Loại bỏ phiền nhiễu và tập trung hoàn toàn vào người nói.
- Quan sát: Chú ý đến ngôn ngữ cơ thể và các tín hiệu phi ngôn ngữ khác.
- Hiểu: Cố gắng hiểu quan điểm và cảm xúc của người nói.
- Không phán xét: Tránh đánh giá hoặc đưa ra kết luận vội vàng.
- Phản hồi: Đặt câu hỏi, nhắc lại những gì bạn nghe và thể hiện sự đồng cảm.
- Câu hỏi Suy ngẫm:
- Tôi có đang thực sự lắng nghe người nói hay tôi chỉ đang chờ đến lượt mình nói?
- Tôi có đang chú ý đến ngôn ngữ cơ thể và các tín hiệu phi ngôn ngữ khác của người nói không?
- Tôi có đang cố gắng hiểu quan điểm và cảm xúc của người nói không?
- Tôi có đang tránh đánh giá hoặc đưa ra kết luận vội vàng không?
- Tôi có đang phản hồi một cách chu đáo và thể hiện sự đồng cảm không?
- Mô hình:
- Mô hình HURIER: Mô tả 6 giai đoạn của quá trình lắng nghe: Hearing (Nghe), Understanding (Hiểu), Remembering (Ghi nhớ), Interpreting (Diễn giải), Evaluating (Đánh giá) và Responding (Phản hồi). Mô hình này giúp bạn hiểu rõ các bước cần thiết để lắng nghe hiệu quả.
- Mô hình SIER: Tập trung vào 4 yếu tố chính của lắng nghe chủ động: Sensing (Cảm nhận), Interpreting (Diễn giải), Evaluating (Đánh giá) và Responding (Phản hồi). Mô hình này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không chỉ nghe mà còn hiểu và phản hồi một cách thích hợp.
- Mô hình 3 cấp độ lắng nghe:
- Lắng nghe nội dung: Tập trung vào thông tin và sự kiện được truyền đạt.
- Lắng nghe cảm xúc: Chú ý đến cảm xúc và thái độ của người nói.
- Lắng nghe toàn diện: Kết hợp lắng nghe nội dung và cảm xúc, đồng thời hiểu được ý nghĩa sâu xa và mục đích của thông điệp.
f. Công cụ hỗ trợ:
- Kỹ thuật phản chiếu (Mirroring): Bắt chước một cách tinh tế ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu của người nói để tạo sự đồng cảm và kết nối.
- Tóm tắt lại (Paraphrasing): Sử dụng ngôn ngữ của riêng bạn để diễn đạt lại những gì người nói vừa chia sẻ, giúp xác nhận sự hiểu biết và khuyến khích họ tiếp tục chia sẻ.
- Đặt câu hỏi mở: Sử dụng các câu hỏi mở để khuyến khích người nói chia sẻ thêm thông tin và suy nghĩ của họ, thay vì chỉ trả lời “có” hoặc “không”.
- Hạn chế phiền nhiễu: Tắt điện thoại, đóng các ứng dụng không cần thiết và tìm một nơi yên tĩnh để trò chuyện, giúp bạn tập trung hoàn toàn vào người nói.
- Thực hành chánh niệm (Mindfulness): Thực hành các kỹ thuật chánh niệm như thiền định hoặc tập trung vào hơi thở để tăng cường khả năng tập trung và hiện diện trong thời điểm hiện tại, giúp bạn lắng nghe sâu sắc hơn.
- Ghi chú: Ghi lại những điểm quan trọng trong cuộc trò chuyện để giúp bạn tập trung và nhớ lại thông tin sau này. Có thể sử dụng sổ tay truyền thống hoặc các ứng dụng ghi chú trên điện thoại/máy tính.
- Thiết bị ghi âm: Nếu cuộc trò chuyện quan trọng và bạn muốn đảm bảo không bỏ sót bất kỳ thông tin nào, hãy xin phép người nói để ghi âm lại.
- Ứng dụng hỗ trợ lắng nghe chủ động: Một số ứng dụng có thể giúp bạn rèn luyện kỹ năng lắng nghe chủ động thông qua các bài tập và hướng dẫn cụ thể.