Năm 2025, cả 7/7 công ty trong bộ dữ liệu đều lỗ ở mảng bảo hiểm sau khi trừ chi phí bán hàng và quản lý, nhưng chỉ Chubb Life lỗ trước thuế. Lợi nhuận đến từ đầu tư, và ở Manulife còn từ một khoản thu nhập khác lớn. Hiểu hai động cơ này là chìa khoá đọc lợi nhuận của doanh nghiệp BHNT.
1. TÁCH LỢI NHUẬN THÀNH HAI ĐỘNG CƠ
FINDB tách lợi nhuận trước thuế thành ba phần, cộng lại khớp đúng mã 50 trên BCTC:
- Kết quả mảng bảo hiểm = Lợi nhuận gộp hoạt động kinh doanh bảo hiểm (mã 18) + Chi phí bán hàng (mã 25) + Chi phí quản lý doanh nghiệp (mã 26). Athena tính.
- Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính (mã 22) + Chi phí hoạt động tài chính (mã 23).
- Lợi nhuận khác (mã 40).
Mảng bảo hiểm thường âm vì một phần lớn phí phải chuyển vào dự phòng toán học. Lãi đầu tư trên chính khoản dự phòng đó lại nằm ở mảng tài chính. Nhìn riêng một mảng sẽ đọc sai; phải đọc cả hai.
| Công ty | Kết quả mảng bảo hiểm (tỷ đồng) | Kết quả hoạt động tài chính (tỷ đồng) | Lợi nhuận khác (tỷ đồng) | Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng) | Biên kết quả mảng bảo hiểm | Lợi suất đầu tư |
|---|---|---|---|---|---|---|
| BVL | -7.267 | 9.877 | 59 | 2.669 | -22,3% | 3,9% |
| PRU | -6.411 | 11.414 | -66 | 4.937 | -32,7% | 6,2% |
| MAN | -6.635 | 5.912 | 4.268 | 3.545 | -42,4% | 4,6% |
| AIA | -3.507 | 3.859 | 12 | 363 | -23,4% | 6,0% |
| DAI | -1.745 | 3.921 | -3 | 2.173 | -10,0% | 5,5% |
| CHUBB | -1.427 | 1.209 | 4 | -214 | -37,9% | 5,6% |
| BML | -32 | 335 | -4 | 299 | -1,6% | 4,9% |
| Trung vị (n=7) | -23,4% | 5,5% |
2. BỐN TỶ SỐ CỦA MẢNG BẢO HIỂM
| Công ty | Tăng trưởng phí gốc | Tỷ lệ chi trả quyền lợi | Tỷ lệ hoa hồng | Tỷ lệ chi phí bán hàng và quản lý |
|---|---|---|---|---|
| BVL | 1,5% | 51,5% | 4,8% | 21,2% |
| PRU | -15,3% | 82,0% | 3,3% | 24,0% |
| AIA | 7,4% | 42,8% | 5,3% | 30,9% |
| DAI | -5,6% | 32,7% | 6,2% | 25,9% |
| CHUBB | -14,7% | 39,2% | 6,1% | 37,8% |
| BML | 29,9% | 26,3% | 12,3% | 26,7% |
| Trung vị (n=6) | -2,0% | 41,0% | 5,7% | 26,3% |
3. SỐ NÓI GÌ
- Tổng phí bảo hiểm gốc của 6 công ty có số liệu giảm từ 101.107 tỷ năm 2023 xuống 92.986 tỷ năm 2025 (-8,0%). BIDV MetLife tăng nhanh nhất (29,9% năm 2025) và có tỷ lệ hoa hồng cao nhất nhóm (12,3%), phù hợp với việc bán nhiều hợp đồng mới, loại hợp đồng trả hoa hồng năm đầu cao.
- Prudential: phí gốc giảm 25,9% trong hai năm, chi trả quyền lợi tăng từ 13.173 lên 16.489 tỷ, tỷ lệ chi trả lên 82,0%. Lợi nhuận trước thuế 2025 vẫn tăng lên 4.937 tỷ vì tăng dự phòng nghiệp vụ giảm từ 9.684 xuống 4.487 tỷ và chi phí bán hàng giảm 1.636 tỷ. Lợi nhuận tăng trong khi quy mô phí co lại là tín hiệu cần đọc thuyết minh dự phòng trước khi kết luận.
- Dai-ichi là công ty duy nhất có kết quả mảng bảo hiểm dương năm 2023 (48 tỷ). Đến 2025 mảng này lỗ 1.745 tỷ khi phí gốc giảm và tỷ lệ chi trả tăng từ 25,8% lên 32,7%.
- AIA và Chubb Life: lợi nhuận trước thuế giảm từ 1.678 và 898 tỷ năm 2023 xuống 363 và -214 tỷ năm 2025. Kết quả đầu tư của cả hai vẫn tăng; phần sụt nằm ở mảng bảo hiểm. Tỷ lệ chi phí bán hàng và quản lý của Chubb Life là 37,8%, cao nhất nhóm.
- Bảo Việt Nhân thọ có lợi suất đầu tư thấp nhất nhóm (3,9%) nhưng ROE 19,7%, nhờ đòn bẩy cao (Bài 12). Kết quả hoạt động tài chính của BVL bằng 3,7 lần lợi nhuận trước thuế.
- Manulife ghi lợi nhuận khác 4.268 tỷ năm 2025, lớn hơn kết quả hoạt động tài chính. BCTC tóm tắt không thuyết minh nội dung khoản thu nhập khác này, nên chưa thể so trực tiếp kết quả mảng bảo hiểm của Manulife với các công ty khác.
4. BẪY KHI ĐỌC
- Lợi nhuận có thể tăng chỉ vì trích dự phòng ít đi. Khi hợp đồng đáo hạn hoặc bị huỷ, công ty chi tiền cho khách hàng và không còn phải trích thêm dự phòng cho hợp đồng đó. Luôn đọc dòng Tăng dự phòng nghiệp vụ cạnh dòng Chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm.
- Tỷ trọng lợi nhuận từ đầu tư trên 100% là bình thường trong ngành. Con số hơn 1.000% (AIA 2025) chỉ có nghĩa lợi nhuận trước thuế rất nhỏ, không phải đầu tư tốt lên 10 lần.
- Lợi suất đầu tư tính trên số cuối năm. Công ty có danh mục tăng nhanh trong năm sẽ có lợi suất thấp hơn thực tế.
- Bộ dữ liệu chỉ có 7 công ty công bố BCTC trên website. Trung vị là trung vị của nhóm này, không phải của toàn thị trường.
5. BÀI TẬP
- Trong Athena FINDB, chọn So sánh 2 công ty: Dai-ichi và Prudential, tab Kết quả kinh doanh. Với mỗi năm, cộng Kết quả mảng bảo hiểm, Kết quả hoạt động tài chính và Lợi nhuận khác, kiểm tra tổng có bằng Lợi nhuận trước thuế.
- Chọn ngành Bảo hiểm nhân thọ, bấm vào Tỷ lệ chi trả quyền lợi. Công ty nào có tỷ lệ tăng nhanh nhất từ 2023 đến 2025, và lợi nhuận của công ty đó thay đổi thế nào cùng kỳ?
LƯU Ý
Nguồn: BCTC đã kiểm toán năm 2025 và 2024 của từng công ty (BCTC riêng; Manulife chỉ công bố BCTC riêng tóm tắt), lưu tại Box ATHENA R&D/SPECIAL REPORTS/BHNT/SO LIEU. Số 2023 lấy từ cột so sánh của báo cáo 2024. Tỷ số do Athena tính trên số cuối năm, công thức ghi trong bài. Bộ dữ liệu gồm 7 công ty có BCTC công bố trên website, không phải toàn bộ thị trường bảo hiểm nhân thọ. Bài học phục vụ mục đích học đọc báo cáo tài chính, không phải khuyến nghị đầu tư.